Prawo do obrony i pomocy prawnej

Każdy obywatel ma prawo do ochrony, gdy jego prawa lub uzasadnione interesy są naruszane lub zagrożone, i może stawić się z adwokatem przed instytucjami państwowymi na podstawie art. 56 bułgarskiej Konstytucji. Według art. 24 ust. 1 pkt 3 ustawy o adwokaturze praktyka prawna obejmuje reprezentację i ochronę przed organami sądowymi i administracyjnymi oraz w stosunkach z osobami fizycznymi i prawnymi.

Skuteczny dostęp do obrońcy i poufność relacji adwokat–klient korzystają z ochrony konstytucyjnej i konwencyjnej. Rozwiązania i ograniczenia proceduralne należy oceniać według właściwego prawa, z uwzględnieniem istoty prawa, konieczności, proporcjonalności i odpowiednich gwarancji. Orzeczeń w odmiennych kwestiach prawnych nie można traktować jako ogólnego zakazu regulowania praktyki adwokackiej.

Orzecznictwo i rozstrzygnięte zagadnienia

• Orzeczenie Sądu Konstytucyjnego nr 15 z 28 września 1993 r., sprawa nr 17/1993 oraz orzeczenie nr 3 z 17 maja 1994 r., sprawa nr 1/1994 dotyczą znaczenia i ogólnego zakresu konstytucyjnego prawa do ochrony.
• Postanowienie Sądu Konstytucyjnego nr 1 z 30 marca 2021 r., sprawa nr 2/2021 dotyczy dopuszczalności wniosku związanego z ustawodawstwem przeciwdziałającym praniu pieniędzy; nie jest rozstrzygnięciem merytorycznym uznającym właściwe obowiązki za niekonstytucyjne.
• Orzeczenie Sądu Konstytucyjnego nr 6 z 5 czerwca 2025 r., sprawa nr 28/2024 uznaje art. 120 ust. 2 kodeksu ubezpieczeń społecznych za niekonstytucyjny w zakresie kosztów honorarium adwokackiego w odwołaniu administracyjnym; nie rozstrzyga każdej kwestii dostępu do obrońcy.
• Orzeczenie Najwyższego Sądu Administracyjnego nr 2735 z 18 marca 2025 r., sprawa administracyjna nr 8239/2024, VIII Wydział, utrzymane w mocy przez orzeczenie nr 7943 z 16 lipca 2025 r., sprawa administracyjna nr 4496/2025, pięcioosobowy skład I Kolegium, uchyla art. 64 ust. 3 przepisów wykonawczych ustawy o środkach przeciwdziałania praniu pieniędzy dotyczący oświadczenia o stosowaniu jednolitych reguł wewnętrznych. Orzeczenia te nie znoszą wszystkich obowiązków tej ustawy ani nie zwalniają każdej czynności wykonywanej przez adwokata.
• Iliya Stefanov przeciwko Bułgarii, 22 maja 2008 r., skarga nr 65755/01 oraz Petri Sallinen i inni przeciwko Finlandii, 27 września 2005 r., skarga nr 50882/99 dotyczą tajemnicy zawodowej oraz ustawowych i proceduralnych gwarancji wymaganych przy przeszukaniu i zajęciu; naruszenia art. 8 stwierdzono w konkretnych okolicznościach faktycznych.
• Michaud przeciwko Francji, 6 grudnia 2012 r., skarga nr 12323/11 stwierdzono brak naruszenia art. 8. Trybunał uznał konkretny francuski reżim za proporcjonalny ze względu na ograniczony zakres, wyjątki chroniące obronę i doradztwo prawne oraz pośredniczącą rolę dziekana izby adwokackiej przy zgłaszaniu podejrzeń. Nie ustanawia to bezwzględnego zakazu nakładania na adwokatów obowiązków przeciwdziałania praniu pieniędzy.

Podstawa prawna: Art. 24, 33–34 i 45 ustawy o adwokaturze.